Rủi ro chiến tranh thương mại mới giữa Mỹ và Trung Quốc trước quy định đất hiếm và nhu cầu suy yếu
Diệu Linh
Junior Editor
Thỏa thuận đình chiến thương mại Mỹ - Trung đang lung lay khi các biện pháp kiểm soát đất hiếm và việc đình trệ nhập khẩu đậu nành làm dấy lên lo ngại về nguy cơ tái bùng phát căng thẳng thương mại. Ngoài ra, khả năng Tòa án Tối cao Mỹ phán quyết hoàn thuế lên tới 3 nghìn tỷ USD có thể đảo ngược hoàn toàn chiến lược thương mại của Trump. Trong khi đó, chứng khoán Trung Quốc đại lục suy yếu khỏi đỉnh tháng Mười khi nhu cầu yếu và thiếu các biện pháp kích thích mới làm xói mòn niềm tin nhà đầu tư.
Thỏa thuận đình chiến thương mại đối mặt thách thức mới
Tổng thống Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã đạt được thỏa thuận thương mại vào tháng Mười, giúp nới lỏng các hạn chế chủ chốt và khơi dậy hy vọng về một hiệp định thương mại toàn diện. Tuy nhiên, thỏa thuận đình chiến kéo dài một năm khiến quan hệ thương mại hai nước vẫn căng thẳng. Nỗi lo Trung Quốc giành ưu thế trong cuộc đua AI và kiểm soát nguồn cung đất hiếm đang đặt nền móng cho 12 tháng sắp tới đầy biến động. Đồng thời, việc Tòa án Tối cao Mỹ xem xét tính hợp pháp của các thuế quan do Trump ban hành cũng có thể trở thành yếu tố then chốt, trong bối cảnh Bắc Kinh phải đối mặt với nhu cầu yếu và nhiều thách thức trong nước.
Bắc Kinh duy trì kiểm soát xuất khẩu đất hiếm
Tháng Mười, Chủ tịch Tập Cận Bình đã đồng ý hoãn hạn chế xuất khẩu đất hiếm và khôi phục nhập khẩu đậu nành cùng các sản phẩm nông nghiệp khác của Mỹ. Đáp lại, Tổng thống Trump giảm thuế với hàng hóa liên quan đến fentanyl từ 20% xuống 10%, qua đó hạ tổng mức thuế trên hàng hóa Trung Quốc từ 57% xuống 47%.
Tuy nhiên, dù đạt được thỏa thuận đình chiến, Bắc Kinh vẫn chưa gỡ bỏ hoàn toàn hạn chế xuất khẩu đất hiếm. Theo CN Wire, Trung Quốc đã công bố kế hoạch nới lỏng kiểm soát đất hiếm và các vật liệu chiến lược khác xuất khẩu sang Mỹ. Dẫu vậy, kế hoạch này bao gồm việc áp dụng hệ thống “người dùng cuối được xác thực” (VEU), loại trừ các công ty có liên quan đến quân đội Mỹ.
Đất hiếm là nguyên liệu then chốt trong sản xuất ô tô điện, hàng không vũ trụ và đặc biệt quan trọng trong lĩnh vực quốc phòng, bao gồm máy bay chiến đấu và máy bay không người lái.
Trung Quốc giảm mua đậu nành Mỹ
Bên cạnh yếu tố đất hiếm, việc Trung Quốc giảm mua nông sản Mỹ cũng đang thu hút sự chú ý. Theo CN Wire, các thương nhân cho biết hoạt động nhập khẩu đậu nành từ Mỹ dường như đã đình trệ chỉ sau hai tuần kể từ khi đạt thỏa thuận đình chiến, khiến giới quan sát nghi ngờ liệu Bắc Kinh có thể thực hiện đúng các cam kết mua hàng do chính quyền Trump đề ra.
Washington cho biết Trung Quốc đã cam kết mua 12 triệu tấn đậu nành trong phần còn lại của năm 2025 và 25 triệu tấn mỗi năm trong ba năm tới. Tuy nhiên, đậu nành Mỹ vẫn phải chịu thuế, trong khi hàng nhập khẩu từ khu vực LatAm không bị đánh thuế, khiến nhu cầu hàng Mỹ có thể suy yếu.
Tòa án Tối cao Mỹ có thể định hình lại chính sách thuế của Trump
Chủ tịch Tập được cho là đang theo dõi chặt chẽ diễn biến tại Washington khi Tòa án Tối cao Mỹ xem xét hợp pháp hóa các chính sách thuế quan do Trump triển khai. Nếu tòa phán quyết các mức thuế này là trái luật, chính phủ Mỹ có thể phải hoàn trả hơn 3 nghìn tỷ USD thuế quan.
Tổng thống Trump cảnh báo vào ngày 10 tháng 11 rằng phán quyết bất lợi “có thể khiến thiệt hại vượt quá 3 nghìn tỷ USD, tạo ra khủng hoảng an ninh quốc gia nghiêm trọng và đe dọa tương lai nước Mỹ.”
Những lo ngại xoay quanh khả năng Mỹ và Trung Quốc tuân thủ đầy đủ thỏa thuận đình chiến đang làm gia tăng tâm lý thận trọng trên thị trường.
Chứng khoán Trung Quốc phản ánh tâm lý thận trọng
Thị trường chứng khoán đại lục đã giảm khỏi đỉnh tháng Mười bất chấp thỏa thuận thương mại Trump–Tập. Những diễn biến thương mại mới nhất làm dấy lên lo ngại về nguy cơ leo thang căng thẳng trở lại. Chỉ số CSI 300 đã giảm 2% so với đỉnh 4,761 ghi nhận ngày 30 tháng 10.
CSI 300 – Biểu Đồ Khung Ngày – 131125
Dù vậy, CSI 300 vẫn tăng 18.6% từ đầu năm đến nay (YTD), trong khi Chỉ số Tổng hợp Thượng Hải tăng 19.53%, thấp hơn mức tăng 21.21% của Nasdaq Composite. Cả hai chỉ số chính của Trung Quốc vẫn còn cách xa mức đỉnh lịch sử, phản ánh tâm lý phòng thủ của nhà đầu tư khi nhu cầu bên ngoài yếu và Bắc Kinh chưa tung thêm các gói kích thích đáng kể.
Một số nhà đầu tư trong nước có thể coi CSI 300 và Chỉ số Tổng hợp Thượng Hải là cơ hội định giá hấp dẫn, bởi mức tăng này vẫn thấp hơn so với mức tăng 33.76% của Hang Seng. Trong ngắn hạn, xu hướng thị trường sẽ phụ thuộc vào dữ liệu kinh tế sắp tới, chính sách kích thích từ Bắc Kinh và tiến triển trong quan hệ Mỹ-Trung.
CSI 300 – Biểu Đồ Khung Tháng – 131125
Triển vọng: Kinh tế Trung Quốc trong tâm điểm chú ý
Các nhà giao dịch sẽ tiếp tục theo dõi rủi ro từ khả năng leo thang thương mại Mỹ-Trung, trong khi các dữ liệu kinh tế của Trung Quốc sắp được công bố sẽ phản ánh mức độ chống chịu của nền kinh tế trước áp lực bên ngoài.
Sản xuất công nghiệp, giá nhà, doanh số bán lẻ và tỷ lệ thất nghiệp sẽ là những chỉ số được theo dõi sát sao vào thứ Sáu, ngày 14 tháng 11. Tỷ lệ thất nghiệp tăng, tiêu dùng yếu và giá nhà giảm sâu có thể làm suy yếu thêm tâm lý thị trường, đồng thời cho thấy nỗ lực kích cầu nội địa của Bắc Kinh chưa đạt hiệu quả.
Theo CN Wire, doanh số từ lễ hội mua sắm Ngày Độc Thân cũng thể hiện bức tranh nhu cầu ảm đạm: “Dù hơn một tháng khuyến mãi rầm rộ trên các nền tảng thương mại điện tử, lễ hội Ngày Độc Thân năm nay không thể tạo ra cú hích lớn cho tiêu dùng trong bối cảnh bất ổn việc làm và khủng hoảng bất động sản.”
FX Empire – Dữ liệu Trung Quốc
fxempire
