Lối đi nào cho kinh tế Anh sau hơn 1 thập kỷ "trầy trật"?

Nguyễn Thu Thủy
Junior Analyst
Kinh tế Anh vật lộn với những vấn đề dai dẳng do thiếu đi sự quyết liệt và tư duy dài hạn từ giới cầm quyền.

Kinh tế của Vương quốc Anh đã trải qua 15 năm thật tồi tệ. Hậu quả của điều này rất dễ để nhận ra: Mọi người chật vật để kiếm sống; thuế cao, trong khi dịch vụ công quá tải; và những tranh chấp về miếng bánh kinh tế dẫn đến các cuộc đình công lan rộng. Tất cả những điều này đang xảy ra vào thời điểm tỷ lệ thất nghiệp thấp, vì vậy chúng ta không thể chỉ ngồi yên và chờ đợi được giải cứu bởi sự thay đổi của chu kỳ kinh tế
Trong trường hợp có thể tăng tốc độ tăng trưởng năng suất của Vương quốc Anh, tất cả những vấn đề này sẽ trở nên đơn giản hơn để khắc phục và chúng ta có thể quay lại hoạt động kinh doanh như bình thường, thế nhưng câu hỏi quan trọng hơn đó là làm điều này bằng cách nào?
Bắt đầu với việc phân tích các vấn đề của nền kinh tế Vương quốc Anh hiện tại. Cánh hữu tin rằng Vương quốc Anh đang phải chịu gánh nặng của thuế cao vượt mức và tình trạng quan liêu. Tuy vậy, điều này không thực sự thuyết phục. Các loại thuế có thể đang ở mức cao hơn so với lịch sử, nhưng chúng chỉ mới tăng gần đây trong khi năng suất và tăng trưởng đã suy giảm kể từ năm 2007. Hơn nữa, có rất nhiều nền kinh tế giàu có hơn với mức thuế cao hơn so với Anh. Vấn đề quan liêu cũng không thực sự là nguyên nhân của vấn đề. Theo OECD, hệ thống luật thị trường sản phẩm ở Vương quốc Anh là một trong những luật chặt chẽ nhất trên thế giới.
Những lời chỉ trích của cánh tả tập trung vào sự bất bình đẳng, tuy nhiên đây là một vấn đề lâu đời và mang tính độc lập nhiều hơn. Vương quốc Anh là một xã hội không đồng đều, giống như bất kỳ nền kinh tế thị trường nào, dẫu vậy tình trạng bất bình đẳng thu nhập ở Anh hiện thậm chí còn thấp hơn một chút so với thời kỳ khủng hoảng tài chính và hầu như không thay đổi trong 20 năm qua. Sự bất bình đẳng đặc biệt dễ thấy giữa gã khổng lồ toàn cầu London và các khu vực khác như Manchester, vốn tụt hậu đáng kể về giá trị tạo ra trên mỗi lao động.
Nhóm trung lập đổ lỗi cho Brexit. Brexit hầu như không giải quyết được các vấn đề với nền kinh tế, và thậm chí còn làm tình hình trở nên tồi tệ hơn bằng cách dựng lên các rào cản thương mại với các đối tác thương mại quan trọng nhất của Anh.
Nghiên cứu của nhóm nhà kinh tế học Nick Bloom, Raffaella Sadun và John Van Reenen chỉ ra rằng chất lượng quản lý trong các tập đoàn của Anh là thấp nhất trong nhóm các nước G7. Quy mô đầu tư ở mức thấp, tổng đầu tư trong 4 thập kỷ trước đại dịch là thấp nhất trong nhóm G7. Hệ quả đó là cơ sở hạ tầng năng lượng và giao thông vận tải đang xuống cấp. Dự án đường sắt Transpennine là một ví dụ điển hình: một thập kỷ triển khai, khoảng 200 triệu bảng Anh bị lãng phí và một dự án dự kiến sẽ hoàn thành vào năm 2019 nhưng hiện vẫn còn trên giấy. Tại sao? Các chính trị gia dường như quan tâm đến việc đưa ra thông báo hơn là lập kế hoạch.
Đầu tư khu vực tư nhân thấp thậm chí là một vấn đề nghiêm trọng hơn so với tình trạng ở trên. Đây có phải là một ví dụ về sự kém cỏi trong quản lý? Thiếu vốn kinh doanh do ngành ngân hàng tập trung quá mức vào hoạt động bán lẻ? Một phản ứng hợp lý cho 15 năm bất ổn chính trị kinh niên?
Sau đó là giáo dục. Nó gần như đang hoạt động ở mức tốt nhất, nơi các trường đại học của Anh tiếp tục thu hút những tài năng hàng đầu, nhưng giáo dục không nhất quán và nhiều người trẻ, đặc biệt là những người từ các gia đình khó khăn, vẫn không được tiếp cận đủ với giáo dục.
Chủ nghĩa ngắn hạn rõ ràng đang lấn át những kế hoạch dài hạn tại Vương quốc Anh. Không phải là không có những giải pháp được triển khai, tuy nhiên hiệu quả vẫn chưa được như kỳ vọng. Cải cách hệ thống thuế để tăng nguồn thu và giảm tình trạng méo mó; tăng cường quan hệ với các nước EU, đặc biệt là trong lĩnh vực dịch vụ; và tự do hóa các hạn chế về quy hoạch để tạo việc làm và những căn nhà rẻ hơn, tốt hơn. Tuy nhiên, tất cả các chính sách đều không hiệu quả và hầu hết các chính trị gia đều nhận thức rõ điều này.
Những vẫn đề hiện tại của Vương quốc Anh đã được cảnh báo từ gần 1 thập kỷ trước, tuy nhiên giới thượng tầng tại quốc gia này đã không để tâm và có những động thái phù hợp. Chưa bao giờ là muộn để thay đổi và điều này cần được bắt đầu ngay lúc này nếu muốn đưa kinh tế Anh thoát khỏi "vũng lầy" hiện tại.
Financial Times